Foto's Marjon Zijlstra

spreker Frank Altenburg - Rijksdienst Cultureel Erfgoed

Goedemiddag!

Heel fijn om hier vanmiddag – in het mooie ’s-Hertogenbosch – als vertegenwoordiger van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed iets te mogen zeggen bij de prijsuitreiking van de Open Call Bouwrituelen. 

Mij is gevraagd iets te vertellen over het Verdrag van Faro. En waarom bouwrituelen in dat kader van belang zijn.
Maar eerst een vraag: Wie hier in de zaal kent het Verdrag van Faro? Zo ja, graag de hand even omhoog.

Het Verdrag van Faro is een verdrag van de Raad van Europa, dat in 2005 in Faro tot stand kwam. Anders dan de andere erfgoedverdragen – die voor architectonisch erfgoed, voor archeologie en voor landschap – richt dit verdrag zich niet zo zeer op het behoud en de instandhouding van cultureel erfgoed, maar juist op de betekenis van erfgoed voor de samenleving. 

Het verdrag was een reactie op de burgeroorlog die eind vorige eeuw plaatsvond in het voormalige Joegoslavië. Daarbij werd het vernietigen van het erfgoed van de ander ingezet als bewust strijdmiddel. 
Het verdrag stelt dat ieder mens het recht heeft betrokken te zijn bij het cultureel erfgoed van de eigen keuze. Dit met respect voor de rechten en vrijheden van andere mensen.
Het verdrag gaat uit van de noodzaak om iedereen in de samenleving te betrekken bij het voortdurende proces van wat erfgoed is, en hoe dat behouden wordt. En het zet in op de waarde en het potentieel van cultureel erfgoed als bron van duurzame ontwikkeling en voor de kwaliteit van leven in een voortdurend veranderende samenleving.

Nederland heeft het verdrag in januari 2024 ondertekend. En momenteel loopt het proces van ratificatie.
Voor de toepassing van het verdrag in de Nederlandse praktijk zijn in samenspraak met het erfgoedveld drie kerndoelen benoemd:

1. Meedoen en meebeslissen meer gangbaar maken in de erfgoedpraktijk; 
2. Openstaan voor alle erfgoedopvattingen en meer ruimte bieden aan kennis van burgers;
3. Cultureel erfgoed verbinden aan sociaal-maatschappelijke doelen.

Ofwel: Meedoen, openstaan en verbinden.

Samen met het erfgoedveld is ook een Uitvoeringsagenda opgesteld, met daarin zestien thema’s met bijbehorende ambities. Daarbij was er ook een tijdelijke Subsidieregeling Uitvoeringsagenda Faro. Hieruit kreeg het initiatief Inspiratieaanbod Bouwrituelen ook een subsidie, en wel onder het thema Democratische Vernieuwing.

Het verkennen van nieuwe bouwrituelen is uit het oogpunt van democratisch vernieuwing interessant, omdat het een heel andere en bredere doelgroep aanboort dan de professionals en de vaak institutionele eigenaren die bij monumenten en het herbestemmen van erfgoed betrokken zijn. Het raakt daarmee aan de democratisering van de samenleving. En aan de grote transities in de leefomgeving, zoals de woningbouwopgave. Bouwrituelen scheppen ruimte om in een proces van ruimtelijke verandering diverse betekenissen en verhalen van de plek naar boven te halen. 

Super interessant is ook dat met de inzet van bouwrituelen een ander soort behoudsstrategie aan de gereedschapskist van de monumentenzorg wordt toegevoegd. Die behoudsstrategieën richten zich meestal op de fysieke aspecten van het erfgoed. Ze bestrijken het hele spectrum van behoud tot sloop, van puur conserverende restauratie tot weg ermee en nieuwbouw. 
Bouwrituelen bieden een aanvullende strategie, meer gericht op de sociale aspecten van het erfgoed. Ze markeren, in tijd en ruimte, overgangsmomenten in het leven van een monument. En helpen bij het omgaan met verlies in processen van herbestemming en herontwikkeling.

Kortom, alle reden om heel nieuwsgierig te zijn naar de ideeën van de studenten die hebben meegedaan aan de Open Call Bouwrituelen.

 
Betrokken studenten uit heel het land geven betekenis aan overgangsmomenten van ons erfgoed.     

​Uitreiking eerste landelijke ‘Open Call Bouwrituelen’ in ’s-Hertogenbosch

’S-HERTOGENBOSCH, 7 maart 2026 – Op donderdag 12 maart vindt in het Groot Tuighuis de feestelijke ontknoping plaats van de allereerste Open Call Bouwrituelen. Een nieuwe generatie van 21 studenten uit het hele land raakte gefascineerd door de transitie van gebouwen uit hun leefomgeving en ontwierp daarvoor een sociaal bouwritueel.

Een deskundige vakjury, met onder anderen de Rijksbouwmeester, kiest de “pareltjes” uit alle inzendingen. Het prijzengeld wordt officieel uitgereikt door wethouder Marianne van der Sloot.
De Open Call Bouwrituelen daagde studenten uit om sociale rituelen te ontwerpen die deze overgangsfases betekenis geven. Wat gebeurt er met een gebouw dat zijn oude functie verliest? Deze Open Call laat zien dat betrokken jonge burgers die overgangsmomenten prachtig kunnen markeren. Het is onderdeel van een breder programma van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (het Verdrag van Faro), waarin de band met een pand centraal staat.  
 
De oogst van een persoonlijk onderzoek 
"Het is inspirerend om te zien hoe ze het sentiment rondom de transitie van een gebouw hebben weten te doorgronden" aldus Imke van Dillen van de organisatie.
De drie winnaars ontvangen een geldprijs beschikbaar gesteld door het Lighthouse Fonds (Bouw & Vastgoed), die zij volledig vrij mogen besteden aan hun verdere professionele groei.

Veelzijdige vakjury 
De inzendingen zijn beoordeeld door een veelzijdige jury met een schat aan ervaring in architectuur, bouw, social design, cultuurhistorie, antropologie en erfgoed:

• Francesco Veenstra – Rijksbouwmeester
• Imke van Dillen MRE – Directeur Buro Bouwrituelen
• Ivka Orbon – Directeur BHIC
• Leonore van den Ende PhD – Professor Antropologie
• Dr. Ir. Paul Meurs – SteenhuisMeurs
• Elisabeth Boersma – Directeur NRP

Officiële uitreiking door wethouder Op donderdag 12 maart maakt deze vakjury bekend wie hen het meest heeft weten te raken. De prijzen worden vervolgens officieel uitgereikt door de ambassadeur van deze landelijke Open Call, de Bossche wethouder van Erfgoed, Marianne van der Sloot.
Naast de onthulling biedt de middag een unieke kans om kennis uit te wisselen over de kracht van bouwrituelen bij herbestemming en transformatie, en over het Verdrag van Faro. Het belooft een inspirerende prijsuitreiking te worden voor alle aanwezigen, afgesloten met een feestelijke borrel op een prachtige historische locatie.

Details van het evenement:

• Datum: Donderdag 12 maart 2026
• Locatie: Het Groot Tuighuis, Bethaniestraat 4, ’s-Hertogenbosch
• Tijdstip: 16.00 – 18.00 uur (Inloop vanaf 15.30 uur)
• Aanwezigheid: Media zijn van harte uitgenodigd om de uitreiking bij te wonen. Vanwege de beperkte capaciteit ( 65 zitplaatsen) verzoeken wij u zich vooraf aan te melden via info@bouwrituelen.nl.

"Dank jullie wel voor deze mooie dagen en mooie aandacht voor het mooie bedrijf in ons mooie Gorinchem."

Barry van Baalen is een bekende hoeder van het staalconcern de Vries Robbé. Hij verzamelt al decennialang verhalen & collector items en verbindt alles en iedereen die deze "oude liefde" deelt.
​Barry is beide middagen geweest en heeft een mooi verslag gemaakt met filmpjes en foto's.

Reacties zijn uiteraard welkom voor Barry van Baalen brievb@gmail.com

OUDE LIEFDE ROEST NIET 

We zagen ooit de troostende woorden "Traan Laten" op het dak van t NS Centraal Station Rotterdam. Net voor de sloop. Dat maakte zoveel indruk.

Geïnspireerd organiseren we nu zelf een dergelijke daad in Gorinchem rondom het leegstaande industrieel erfgoed van de Vries Robbé.

Voordat alles hier gaat veranderen, organiseren we een Laatste Schaft in en om de leegstaande fabriekshallen: 23 & 25 januari as. Wil je erbij zijn? Er zijn nog enkele plekken beschikbaar.

Meer info op onze speciale webpagina
nieuwsartikel Stad Gorinchem 


Organisatie Imke van Dillen
Ontwerp  Matthijs Bosman
Gemaakt door Maurice Vereecken - Maacken
Foto's (4) Johannes van Camp

 #bouwritueel  #verdragvanfaro  #devriesrobbé  #industrieelerfgoed #gorinchem

Bob Thissen daagt je uit!

Studenten, check deze video.
Niemand minder dan Bob Thissen — de king van Urban Exploring — heeft een vette uitdaging voor jullie. Je kent hem misschien wel van @exploringtheunbeatenpath en de serie Jeroen's Abandoned Adventures met Jeroen van Koningsbrugge.

Bob duikt in de diepste geheimen van verlaten gebouwen en verweesde plekken. Hij daagt JOU uit om hetzelfde te doen en om met die info een sociaal ritueel te ontwerpen voor een leegstaand gebouw.

💰 OPEN CALL
Of je nu op het MBO, HBO of WO zit: Wij zoeken frisse denkers die hun fascinatie willen tonen voor een verlaten gebouw. 
* Wat kun je winnen? Een hoofdprijs van maar liefst € 2.000,- cash! 
* Wat moet je doen? Laat je inspireren door de vibe van Bob. Onderzoek een leegstaand gebouw en ontwerp een sociaal ritueel 

⬇️ HOE DOE JE MEE?
Wacht niet tot de deadline je inhaalt. Dit is dé kans om je portfolio een enorme boost te geven en een lekker bedrag op te strijken.
1. Bekijk de video van Bob hierboven 
2. Klik op deze link
3. Schrijf je direct in!

Deel dit met je projectgroepje of die ene geniale vriend(in) die dit moet zien!  

#ontwerpwedstrijd #urbex #urbanexploring#exploringtheunbeatenpath #abandonedplaces #urbexrealm #student #opencall